MVO; met de V van Verbonden.

Ik heb een probleem met het begrip Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Ik vind dat het een totaal verkeerde connotatie heeft. En ik denk dat deze connotatie de verdere acceptatie van MVO ernstig in de weg staat.

Mijn kritiek spitst zich toe op het woord ‘verantwoord’. Dit heeft de zweem van een keuze. Alsof het een deugd is om je als ondernemer – dan wel als mens - maatschappelijke verantwoordelijk te tonen. Van het boeddhisme kunnen we leren dat dit helemaal niet het geval is. Er is helemaal geen keuze. MVO is geen deugd, maar de natuurlijkste zaak van de wereld.

Dit inzicht ontstond bij mij tijdens het aanschouwen van een indrukwekkende dharma lezing door mijn leraar Thich Nhat Hanh. In deze lezing legt Thich Nhat Hanh op beeldende wijze het principe van wederzijdse afhankelijkheid - interconnectedness – uit. Thich Nhat Hanh doet dit door de aanwezigen een prachtige rode bloem te laten zien en hen vervolgens te vragen wat zij zien. Een jonge vrouw op de eerste rij zegt dat zij een mooie rode bloem ziet. Logisch. Ik had hetzelfde gezegd. Thich Nhat Hanh reageert echter met de wedervraag: ‘Weet je het zeker? en de opdracht ‘Kijk nog eens goed’. De vrouw doet dit, kijkt nog eens goed en komt wederom tot de conclusie dat ze toch echt naar een bloem zit te kijken. En dus zegt ze: ‘Ik zie een mooie rode bloem’. Thich Nhat Hanh begint vervolgens met een reeks gewetensvragen die er voor hebben gezorgd dat ik nooit meer op eenzelfde manier naar een bloem – en naar het begrip Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen - heb kunnen kijken. ‘Ben je het met me eens dat deze bloem nooit had kunnen bestaan zonder een zaadje waaruit het ontkiemd is?’ De vrouw knikt instemmend. Geen bloem zonder zaad. Logisch. ‘Je ziet het zaadje misschien niet, maar het zaad zit onmiskenbaar in deze bloem’ vervolgt Thich Nhat Hanh. ‘Ben je het met me eens dat de wind het zaadje heeft moeten vervoeren naar een plek waar het in de aarde is kunnen nestelen’? Meer instemmend geknik. ‘En ben je het met me eens dat deze bloem nooit had kunnen groeien zonder de regen die door de wolken is veroorzaakt en zonder de warmte die door de zon is veroorzaakt’? Bij de vrouw begint de zin van het betoog duidelijk te dagen en een glimlach verschijnt op haar gezicht. ‘Kun je de compost zien die de bloem tijdens haar groei heeft gevoed, en kun je zien dat die compost bestaat uit bloemen die dit prachtige exemplaar zijn voorgegaan? Thich Nhat Hanh eindigt zijn betoog met: ‘Je kijkt niet naar een bloem. Je kijkt naar de ware natuur der dingen. Je ziet het hele universum dat ‘inter-is’ als bloem. Je ziet het hele ecosysteem dat heeft samengewerkt om deze bloem te laten ontstaan’.

Deze dharma lezing heeft een diepe indruk op me gemaakt en heeft grote invloed op mijn doen & laten gehad. Het landde hard in mijn hart. Het besef van wederzijdse afhankelijkheid heeft me doen inzien dat niets afzonderlijk kan bestaan, en dat de werkelijkheid der dingen draait om verbondenheid. Alles bestaat en ontstaat in relatie tot elkaar. Alles is gerelateerd aan alles. Dat is. Je hoeft geen boeddhist te zijn om de verbondenheid te erkennen en herkennen die Thich Nath Hanh door middel van het bovenstaande bloemvoorbeeld inzichtelijk maakt. Neem maar eens vijf willekeurige objecten in gedachten, en ontleedt deze vervolgens op eenzelfde manier als Thich Nhat Hanh een bloem ontleedde. Doe het maar. Kies maar. Kijk maar. Ik verzeker je - wélk object je ook kiest - als je diep genoeg graaft kom je uiteindelijk tot de onvermijdelijke conclusie dat alles erin vertegenwoordigt is. Alles!

Als de werkelijkheid der dingen verbondenheid is, is de natuurlijke gang der dingen niet lineair maar circulair. Alles in de natuur is immers circulair. En daarmee van nature oneindig. In de natuur bestaat geen begin en geen einde. Ieder einde is een nieuw begin. Er zijn slechts processen. Het heet niet voor niets een ecosystéém. In dit systeem heeft alles heeft een functie en speelt alles een rol. Alles bestaat in dienst van het voortbestaan. Deze natuurlijkheid is de enige echte duurzaamheid.

Wat we van het boeddhisme kunnen leren in het kader van de duurzaamheiddiscussie, is om een onderscheid te maken tussen verantwoordelijkheid en verbondenheid en tussen duurzaamheid en natuurlijkheid. Boeddhisten doen niet verantwoordelijk. Boeddhisten voelen zich verbonden. Boeddhisten zijn niet duurzaam. Boeddhisten handelen natuurlijk. Dat is een belangrijk verschil. Cruciaal zelfs. Als jij je verbonden voelt en afhankelijk weet van anderen en anderen voelen zich verbonden met jou en weten zich afhankelijk van jou, dan is het de natuurlijk en de normaalste zaak van de wereld om verantwoordelijk gedrag te vertonen. Dan is verantwoordelijkheid geen deugd, maar een kwestie van gezond verstand.

De verdere verwording van duurzaamheid vraagt mijns inziens daarom niet om strengere regelgeving maar om grotere bewustwording. Duurzaamheid is natuurlijk. Je bént verbonden. Dat is geen keuze maar een gegeven. De bewustwording van de verbondenheid zorgt voor verinnerlijking van de verantwoordelijkheid. Daarmee gaat verduurzaming vanzelf. Daarmee wordt verduurzaming natuurlijk. Het is een groot verbondenheidbesef dat een sterk verantwoordelijkheidsgevoel veroorzaakt. En het is sterk verantwoordelijkheidsgevoel dat diep verantwoordelijk gedrag veroorzaakt.

Ik geloof dan ook dat we verbondenheid centraal moeten stellen in de duurzaamheiddiscussie. Ik vind dat we de term ‘verantwoordelijk’ moeten vervangen voor de term ‘verbonden’. Ik wil  opperen om het voortaan niet meer te hebben over Maatschappelijk Verantwoordelijk Ondernemen, maar over Maatschappelijk Verbonden Ondernemen. MVO met de V van ‘verbonden’ dus. Daarmee wordt duurzaamheid duidelijker, urgenter en vooral heel veel gewoner. Er is vanuit verbondenheid geen enkele vorm van vrijblijvendheid. Je bént immers áltijd een Maatschappelijk Verbonden Ondernemer. De enige gewetensvraag die dan overblijft is: draag je positief of negatief bij?

 

 

Reacties   

 
#9 bewust ipv verantwoordKarel 22-04-2011 19:31
in heel veelorganisatie s is MVO niet langer een middel maar ene doel op zich. je vindt het terug in strategische visies, afgestemd op het maatschappelijk gebeuren, een middel/doel om te scoren , een etiket dat je ergens aan voldoet
ik heb meer met MBO , maatschappelijk BEWUST ondernemen. je als ondernemer bewust zijn van de risico's binnen je bedrijf als je langer doorgaat met het één of het ander. BV je laat twee consultants met dezelfe kwaliteiten het halve land afreizen op weg naar het werk, terwijl ze elkaar in de buurt van Utrecht kruisen. Je gaat steeds door op de produktie van rundvlees op dezelfde manier terwijl je weet dat je biologische voetstap daarmee giga is en blijft.
daar over nadenken en kiezen voor een andere koers van ondernemen. De wereld is niet van ons, we hebben hem in bruikleen van onze kinderen.
Citeer
 
 
#8 VerwonderingYvette van der Aa 20-04-2011 19:23
Wat een fijne woorden, dankjewel.
Citeer
 
 
#7 RE: MVO; met de V van Verbonden.Tjarco van Raalte 20-04-2011 14:35
Als onderzoeker naar wederzijdse afhankelijkheid kwam ik hier terecht, er is een mooi boek over geschreven door E. Nichtem...

http://www.libris.nl/webshop.cfm/Product.aspx/nichtern-e/boeddhisme-3-0/9789088400254

http://www.wisdompubs.org/Pages/display.lasso?title=One%20City

Een universele verklaring van wederzijdse afhankelijkheid . Boeddhisme voor de 21ste eeuw.
In vlotte, amusante, maar vooral heldere bewoordingen verbindt de auteur de eeuwenoude wijsheid van het boeddhisme met het levensgevoel van de computergenerat ie van de 21ste eeuw.

http://twitter.com/#!/ditwordtgroen
Citeer
 
 
#6 Deugd of norm?mvo_guru 20-04-2011 13:59
Een boeiend artikel met een mooi en praktisch voorbeeld van de bloem. Dit ondersteunt absoluut je stelling dat de V voor Verbonden staat.

Ik vind dat je gelijk hebt hoor. Dit begint denk ik ook steeds meer door te dringen in onze maatschappij. We kunnen niet langer door gaan op de conventionele manier maar zullen dingen anders aan moeten gaan pakken met een insteek die gericht is op de lange termijn. En daar is nog meer draagvlak voor nodig vanuit de samenleving en de overheid.

Laat de overheid samen met experts op dit gebied een concreet en definitief langetermijnbel eid opstellen die de transitie naar een duurzame samenleving een boost geeft! (die experts komen overigens NIET van bedrijven als Essent of Nuon o.i.d.)

Groeten,
Lars van de Waeren
Twitter: mvo_guru
Citeer
 
 
#5 RE: MVO; met de V van Verbonden.Arjan Blanken 20-04-2011 12:02
Karma kees en anderen
een interessante zienswijze.Ik ga er zeker in mee! De verbondenheid met de natuur komt volgens mij niet alleen tot uitdrukking in het circulaire systeem maar ook in de opbouw van ons eigen 'materiaal'. Ook wij bestaan uit ijzer, fosfor, kalk, enzovoort! Net zoals de natuur. En wat gebeurt er als wij de natuur vernietigen? We hebben dus gewoonweg geen keus. En dan dient elk middel het uiteindelijke doel. Dus nog meer van dit soort betogen!
Citeer
 
 
#4 RE: MVO; met de V van Verbonden.Ton Bil 20-04-2011 11:31
Ah, Kees, de moeite die termen (taal) met zich brengt! Ik begreep toch echt uit de laatste alinea dat je termen wilt veranderen en zo gedrag wilt veranderen. Maar zoals je ook tweette: het gaat hier om deugdethiek. Niet om normethiek. En al helemaal niet om politiek correct taalgebruik.
Citeer
 
 
#3 term vs contextkarma kees 20-04-2011 10:38
@ton
dank voor je reactie. wordt zeer gewaardeerd. ik begrijp je kritische noot wat betreft de (on)zin van het verwisselen van termen. en ben het wat dat betreft ook met je eens. maar het punt wat ik wil maken gaat niet over de term maar de context of betekenis ervan. verbondenheid is niet alleen een ander woord, maar vooral een andere manier om tegen verantwoordelij kheid te kijken. daar gaat het mij om!
Citeer
 
 
#2 Termen vervangenTon Bil 20-04-2011 10:14
Het vervangen van de term "buitenlander" door "allochtoon" en de term "bejaarde" door "oudere" was verspilde moeite.

Termen vervangen is fijn werk voor organisaties die hun nut moeten bewijzen, maar niet voor mij. Ik haal trouwens mijn schouders op bij het label MVO: welk label het ook is, er zit kaf onder het koren. Er is veel preaching en een lot minder practice. En om de wereld te verbeteren begin ik maar weer 's bij mezelf.

Oh, nog 1 ding: de term "maatschappelij k" is me in zijn letterlijke betekenis te beperkt als het gaat om "verbonden". Maar ook daarvan zou ik geen probleem maken.
Citeer
 
 
#1 RE: MVO; met de V van Verbonden.Anne-Riet de Boer 20-04-2011 08:12
Alles in de natuur is immers circulair. En daarmee van nature oneindig. In de natuur bestaat geen begin en geen einde. Ieder einde is een nieuw begin. Mooi betoog, Kees. Het citaat hierboven deed mij onmiddellijk denken aan een prachtig gedicht van Der Mouw, waarin hij vorm en leegte beschrijft en het al Een zijn der dingen. Jij benoemt de cirkel als metafoor voor circulaire processen,hij benoemt daar meteen ook de punt midden in. Het gedicht heet: ' kent iemand dat gevoel'en een deel plak ik hieronder. Daarmee doe ik het gedicht geen recht, je kunt het eenvoudig zoeken via de titel!

'T is, of een punt tot cirkel gaat verwijden;
'T is, of een cirkel punt wordt en verschiet.

Je denkt: Nooit was het anders; tot mijn Wezen
Ben 'k al zo lang van sterflijkheid genezen.
Je weet : Niets kan mij deren: ik ben Hij.

Tot zekerheid je twijfel opgeheven,
Zo hang je als eeuwig boven je eigen leven:
Je bent de wolken en je bent de hei.
Citeer
 

Plaats reactie

Beveiligingscode
Vernieuwen